Lãi suất thực là gì và cách tính khi gửi tiết kiệm

Phòng ngủ sàn gỗ có giường thấp, tủ áo trắng và gương đứng cạnh cửa sổ, ảnh bìa bài viết về lãi suất thực

Gửi tiết kiệm lãi 6% một năm thì sau trượt giá thật sự lời bao nhiêu?

Dưới một video về chuyện bán nhà gửi tiết kiệm, có người viết: “Có trượt giá thì 10 tỷ vẫn là 10 tỷ. 1 năm vẫn dc 900tr”. Con số trên sổ đúng là không đổi. Thứ đổi là số tiền đó mua được bao nhiêu, và lãi suất thực là cách đo phần này. Bài này nói lãi suất thực là gì, công thức, cách tính cho một sổ tiết kiệm và một khoản vay, rồi đặt cạnh một tòa nhà cho thuê.

Lãi suất thực là gì

Lãi suất thực là lãi suất sau khi đã trừ lạm phát. Nó cho biết sức mua của khoản tiền tăng hay giảm bao nhiêu sau một năm. Con số ghi trên sổ tiết kiệm hay hợp đồng vay thì gọi là lãi suất danh nghĩa.

Công thức tính nhanh: lãi suất thực gần bằng lãi suất danh nghĩa trừ tỷ lệ lạm phát.

Công thức đầy đủ: lấy 1 cộng lãi suất danh nghĩa, chia cho 1 cộng tỷ lệ lạm phát, rồi trừ 1. Khi lạm phát chỉ vài phần trăm, hai cách cho kết quả gần nhau.

  • Lãi suất thực dương: lãi cao hơn lạm phát, sức mua tăng.
  • Lãi suất thực âm: lãi thấp hơn lạm phát, tiền trên sổ tăng mà sức mua giảm.
Bảng tóm tắt công thức lãi suất thực: Tính nhanh danh nghĩa trừ lạm phát; Tính đủ: (1 + lãi) chia (1 + lạm phát) rồi trừ 1; Thực dương sức mua tăng; Thực âm sức mua giảm
Tóm tắt: công thức lãi suất thực

Lấy số lạm phát ở đâu

Số thường dùng là chỉ số giá tiêu dùng do Cục Thống kê công bố hằng tháng. Theo thông cáo báo chí ngày 3/10/2026 của Cục Thống kê:

  • Chỉ số giá tiêu dùng tháng 9/2026 tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước.
  • Bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ.
  • Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%.
Bảng tóm tắt chỉ số giá tiêu dùng mới nhất: Tháng 9/2026 so với cùng kỳ tăng 5,08%; Bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%; Lạm phát cơ bản, bình quân 9 tháng tăng 4,26%
Tóm tắt: chỉ số giá tiêu dùng mới nhất

Ba con số cho ba kết quả hơi khác nhau. Các ví dụ dưới đây dùng mức bình quân 9 tháng là 4,52%. Đây là số đo giá đã tăng trong thời gian qua, không phải dự báo cho 12 tháng tới.

Chỉ số này tính trên rổ hàng chung của cả nước. Chi tiêu của từng gia đình có thể tăng nhanh hoặc chậm hơn.

Cách tính lãi suất thực khi gửi tiết kiệm

Biểu niêm yết ngày 8/10/2026 do Vietstock khảo sát ghi nhận lãi tiền gửi kỳ hạn 12 tháng từ 3,7 đến 7,1% một năm. Lấy hai mức giả định là 6% và 7%, gửi 1 tỷ trong 12 tháng:

  • Gửi 6%: cuối kỳ nhận 1,06 tỷ, lãi suất thực khoảng 1,4%. Trong 60 triệu tiền lãi, khoảng 46 triệu chỉ để bù trượt giá, phần tăng thật khoảng 14 triệu.
  • Gửi 7%: cuối kỳ nhận 1,07 tỷ, lãi suất thực khoảng 2,4%, phần tăng thật khoảng 24 triệu.
Bảng tóm tắt lãi suất thực của sổ tiết kiệm: Gửi 6%: lãi suất thực khoảng 1,4%; Gửi 6%: phần tăng thật khoảng 14 triệu; Gửi 7%: lãi suất thực khoảng 2,4%; Gửi 7%: phần tăng thật khoảng 24 triệu
Tóm tắt: lãi suất thực của sổ tiết kiệm

Lãi suất thực âm cũng đang có ở những mức gửi thấp. Mức 3,7% cho ra lãi suất thực khoảng âm 0,8%.

Nếu bạn rút hết lãi ra tiêu thì số gốc đứng yên, còn sức mua của nó giảm dần theo năm. Mình viết về điều này ở bài tiền gửi ngân hàng mất giá thế nào so với nhà cho thuê.

Lãi suất thực của một khoản vay

Với người đi vay, phép tính y hệt nhưng ý nghĩa ngược lại: lạm phát làm khoản nợ nhẹ đi theo thời gian. Ví dụ giả định với lạm phát 4,52%:

  • Vay ở lãi 10% một năm: lãi suất thực khoảng 5,2%.
  • Vay ở lãi 13% một năm: lãi suất thực khoảng 8,1%.
Bảng tóm tắt lãi suất thực của khoản vay: Vay ở lãi 10% một năm thực khoảng 5,2%; Vay ở lãi 13% một năm thực khoảng 8,1%; Tiền trả hằng tháng tính theo lãi danh nghĩa
Tóm tắt: lãi suất thực của khoản vay

Hai mức này nằm trong khoảng lãi vay mua nhà mà khảo sát quý II/2026 do VnExpress đăng ngày 4/8/2026 ghi nhận: ưu đãi phổ biến 8,5 đến 11%, sau ưu đãi 13 đến 15% một năm.

Lãi suất thực dương ở cả hai mức, tức vay vẫn tốn tiền thật. Và có một điều lãi suất thực không cho thấy: tiền trả ngân hàng mỗi tháng tính theo lãi danh nghĩa. Lạm phát chỉ đỡ cho người vay khi thu nhập hoặc tiền thuê của họ tăng kịp.

Lưu ý về tên gọi. Với vay trả góp, nhiều người dùng chữ lãi suất thực để chỉ mức lãi quy đổi về dư nợ giảm dần. Đó là chuyện khác, xem bài lãi suất dư nợ giảm dần khác gì lãi tính trên dư nợ gốc.

Đặt lãi suất thực cạnh một tòa nhà cho thuê

Lấy tòa 27 phòng ở Bình Tân mình đã quay. Dòng tiền khoảng 120 triệu mỗi tháng, giá sau giảm khoảng 20 tỷ, lợi suất gộp khoảng 7% một năm, chưa trừ chi phí vận hành. Đây là số lúc quay video.

Phòng cho thuê có giường trên gác gỗ, bên dưới là bàn học, tủ áo trắng và tủ lạnh
Một phòng cho thuê có gác (ảnh minh hoạ, không phải tòa 27 phòng ở Bình Tân trong ví dụ)

Con số 7% này trông giống lãi tiết kiệm 7%, nhưng khác ở ba điểm:

  • Sổ tiết kiệm có số gốc đứng yên. Tòa nhà có phần đất đi theo mặt bằng giá của khu đó, lên hoặc xuống.
  • Lãi tiết kiệm cố định trong kỳ hạn. Tiền thuê có thể điều chỉnh theo thời gian. Theo Cục Thống kê, chỉ số giá nhà ở thuê bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,91% so với cùng kỳ, tính chung cả nước.
  • Tiền thuê phải trừ chi phí vận hành, thuế và những tháng phòng trống.

Nhà cho thuê vì vậy không tự động thắng tiền gửi. Giá thuê tăng chậm, phòng có lúc trống, nhà phải sửa và muốn bán thì cần thời gian. Bài toán với một tòa cụ thể ở Gò Vấp, mình viết trong bài gửi ngân hàng hay mua nhà dòng tiền.

Dùng lãi suất thực khi chọn giữ tiền hay giữ nhà

  1. Tính lãi suất thực của sổ tiết kiệm đang có, với số lạm phát mới nhất.
  2. Nếu định vay, tính lãi suất thực của khoản vay và tính riêng khoản trả hằng tháng theo lãi danh nghĩa.
  3. Với tòa nhà, dùng dòng tiền hằng năm sau thuế và chi phí, không dùng số gộp.
  4. So trên cùng một tờ giấy, cùng một khoảng thời gian giữ.

Tiền bạn cần dùng trong một, hai năm tới thì nên để gửi, dù lãi suất thực thấp. Chỉ xét mua nhà với khoản tiền để dành dài hạn.

Lãi tiết kiệm và chỉ số giá đều đổi theo tháng, nên phép tính này cần làm lại mỗi lần bạn tái tục sổ. Mức lãi cụ thể, bạn hỏi lại ngân hàng nơi bạn gửi.

Muốn đặt khoản tiền gửi của bạn cạnh một tòa cụ thể?

Mình gửi giá, tiền thuê thực tế và chi phí của các tòa đang bán để bạn tự so với lãi tiết kiệm đang nhận. Bạn vào nhóm Zalo kho nhà Hồ Chí Minh hoặc nhóm Zalo kho nhà Hà Nội để xem thêm các tòa đang bán kèm giá và tiền thuê thực tế.

Vào nhóm Zalo kho nhà HCM

Hoặc theo dõi và nhắn tin cho mình trên Facebook.

Câu hỏi thường gặp

Lãi suất thực là gì?

Là lãi suất sau khi trừ lạm phát, cho biết sức mua của khoản tiền tăng hay giảm bao nhiêu sau một năm.

Công thức tính lãi suất thực thế nào?

Tính nhanh: lãi suất danh nghĩa trừ tỷ lệ lạm phát. Tính đủ: lấy 1 cộng lãi suất danh nghĩa, chia cho 1 cộng tỷ lệ lạm phát, rồi trừ 1.

Lãi suất thực âm là gì?

Là khi lãi nhận được thấp hơn lạm phát. Số tiền trên sổ vẫn tăng nhưng mua được ít hơn trước.

Lãi suất thực và lãi suất danh nghĩa khác nhau thế nào?

Lãi suất danh nghĩa là con số ghi trên sổ tiết kiệm hoặc hợp đồng vay. Lãi suất thực là con số đó sau khi trừ lạm phát.

Gửi tiết kiệm 12 tháng lúc này có lãi suất thực dương không?

Với mức gửi 6 đến 7% một năm và lạm phát bình quân 9 tháng năm 2026 là 4,52%, lãi suất thực khoảng 1,4 đến 2,4%. Mức gửi thấp hơn lạm phát thì lãi suất thực âm.

Bài viết liên quan

Nội dung trong bài là quan điểm cá nhân của người viết, không phải lời khuyên đầu tư hay tư vấn pháp lý. Các con số trong ví dụ chỉ để minh hoạ cách tính, có thể khác thực tế của từng tòa nhà và không phải cam kết lợi nhuận.

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Lạm phát ảnh hưởng đến bất động sản cho thuê thế nào

Lạm phát ảnh hưởng đến bất động sản cho thuê qua giá nhà, tiền thuê [...]

Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026, đọc 5 số trước khi mua nhà

Kinh tế Việt Nam cuối năm 2026 qua năm con số: tỷ giá, xuất siêu, [...]

Căn hộ dịch vụ Vĩnh Viễn Quận 10 23,6 tỷ, đã cho thuê khoán

Căn hộ dịch vụ Vĩnh Viễn Quận 10 23,6 tỷ, 11 căn hộ đủ nội [...]

Tòa 24 phòng căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 23,8 tỷ

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 23,8 tỷ, 24 phòng xây mới [...]

Tòa 11 căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 14,9 tỷ

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 14,9 tỷ, giảm từ 17,5 tỷ, [...]

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 14,7 tỷ hợp đồng khoán

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 14,7 tỷ, 16 phòng, khoán 6 [...]

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 13,8 tỷ giảm từ 16 tỷ

Căn hộ dịch vụ Phan Huy Ích Gò Vấp 13,8 tỷ, giảm từ 16 tỷ, [...]

Tòa căn hộ dịch vụ Phạm Văn Chiêu Gò Vấp 15,9 tỷ, 15 phòng

Căn hộ dịch vụ Phạm Văn Chiêu Gò Vấp 15,9 tỷ, 15 phòng kín khách, [...]

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *